Sprawy ZUS

Renta lub emerytura w drodze wyjątku

Nie zawsze niespełnienie warunków ustawowych, wymaganych do uzyskania prawa do emerytury lub renty w trybie zwykłym, przekreśla szansę na otrzymanie tych świadczeń.

W szczególnych przypadkach, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, może przyznać świadczenie emerytalne lub rentowe, wymienione w ustawie o emeryturach i rentach z FUS, osobie, która nie spełnia warunków do przyznania świadczenia w zwykłym trybie.

Aby ubiegać się o świadczenie w drodze wyjątku, najpierw należy uzyskać decyzję z ZUS, odmawiającą przyznania świadczenia w trybie zwykłym.

Prezes ZUS może przyznać ubezpieczonym i pozostałym po nim członkom rodziny, emeryturę lub rentę w drodze wyjątku, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

– niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty, jest spowodowane szczególnymi okolicznościami,

– osoba ubiegająca się o świadczenie nie może – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym,

– osoba ubiegająca się o świadczenie nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Świadczenie jest przyznawane w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS.

Czym są szczególne okoliczności, powodujące niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty w zwykłym trybie?

Poniżej kilka przykładów z orzecznictwa obrazujących w jaki sposób należy rozumieć szczególne okoliczności, brane pod uwagę przy rozpatrywaniu spraw o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku.

„Szczególne okoliczności to okoliczności obiektywne, niezależne i niezawinione przez ubiegającego się oświadczenie w drodze wyjątku. Pojęcie “w drodze wyjątku” nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie.” (Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 grudnia 2020 r., I OSK 37/20).

„Rezygnacja z zatrudnienia na rzecz opieki nad dzieckiem nie usprawiedliwia braku odpowiedniego okresu ubezpieczenia i nie wystarcza do przyznania świadczenia w drodze wyjątku”. (Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 grudnia 2020 r., I OSK 37/20).

„Jako okoliczności szczególne, które uniemożliwiły skarżącej uzyskanie świadczenia w trybie zwykłym, nie mogą być uznane wychowywanie dzieci, prowadzenie domu i pełnienie roli żony męża, który był jedynym żywicielem rodziny, a z którym rozwiodła się w wieku 62 lat, będąc wówczas matką 17-letniej córki. We współczesnych społeczeństwach łączenie obowiązków zawodowych i rodzinnych przez każdego z małżonków jest zasadą. Rozwiązania prawne (głównie w kodeksie pracy i ustawach ubezpieczeniowych), jak również stworzenie zespołu instytucji publicznych (np. żłobków, przedszkoli, szkół) pozwalających na przejęcie części obowiązków z zakresu opieki i wychowania nad dziećmi pozwalają od dziesięcioleci na podejmowanie przez kobiety zatrudnienia. Wiąże się to oczywiście z dodatkowym wysiłkiem i nowymi trudnościami organizacyjnymi, w szczególności w początkowym okresie życia dziecka.”. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt III OSK 3883/21).

„Jakkolwiek alkoholizm sam w sobie nie może stanowić okoliczności szczególnej w rozumieniu art. 83 ust. 1 u.e.r.f.u.s., to jednak podlegać musi ocenie w całokształcie wszystkich innych okoliczności charakteryzujących określony przypadek w kontekście uprawnień do ubezpieczenia społecznego. Jak wiele bowiem innych chorób jest to dolegliwość, do powstania której człowiek, w mniejszym lub większym stopniu, przyczynia się świadomie bądź nie. Jednak skutki tej choroby nie zależą już w pełni tylko od jego woli. Rozróżnić bowiem należy sytuację, kiedy osoba uzależniona od alkoholu podejmuje, bądź nie podejmuje próby leczenia, przy czym w tym pierwszym przypadku, nawet nieskutecznym w zakresie rokowania, można ją traktować, jako usprawiedliwiającą brak wymaganego okresu ubezpieczenia”. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 387/20).

Przeczytaj:

Post A Comment

Your email address will not be published.