W ostatnim czasie często zgłaszają się do kancelarii wspólnicy spółek z o.o., którzy planują zatrudnić się w swojej spółce albo są już w niej zatrudnieni na etacie. Zapytania dotyczą albo doradztwa przed podpisaniem umowy, albo prowadzenia sprawy z odwołania od decyzji ZUS, w której ZUS podważył umowę o pracę wspólnika.
ZUS co raz częściej kontroluje spółki z o.o. i umowy o pracę zawierane ze wspólnikami. Szczególnym zainteresowaniem ZUS obdarza umowy o pracę wspólników większościowych, tj. takich, którzy posiadają więcej niż 50% udziałów. W mediach pojawiają się doniesienia o decyzjach ZUS, które kwestionują umowy o pracę zawarte kilka albo kilkanaście lat temu.
Czy wspólnik może zatrudnić się we własnej spółce?
Żaden przepis prawa nie zabrania wspólnikowi podpisania z własną spółką z o.o. umowy o pracę. Do tego, aby powstał stosunek pracy, konieczne jest zaistnienie kilku elementów: osobiste świadczenie pracy przez pracownika, określenie miejsca i czasu pracy, ryzyko pracodawcy, odpłatność, staranność działania pracownika oraz podporządkowanie pracownicze. Jeżeli wszystkie te elementy są spełnione, to stosunek pracy istnieje i jest ważny.
Na co więc ZUS powołuje się w sprawach, w których kwestionuje etat wspólnika spółki z o.o.?
Najczęstszym argumentem, który przedstawia ZUS to brak podporządkowania pracowniczego.
Co oznacza brak podporządkowania pracowniczego?
Podporządkowanie pracownicze, to relacja między pracodawcą, a pracownikiem, polegająca na tym, że pracodawca wydaje pracownikowi polecenia pracownicze (polecenia służbowe), a pracownik ma obowiązek je wykonać. Mamy więc hierarchię: przełożony-podwładny.
ZUS wychodzi z założenia, że wspólnik większościowy ma decydujący wpływ na działalność spółki i podejmowane przez nią decyzje. Wynika to z faktu, że na zgromadzeniu wspólników może bez problemu przegłosować wspólnika mniejszościowego i de facto samodzielnie decydować o spółce.
ZUS widzi zatrudnienie wspólnika większościowego w ten sposób, że skoro wspólnik większościowy ma decydujący wpływ na funkcjonowanie spółki, to zatrudnienie go na etacie sprowadza się do tego, że nie ma drugiej osoby, która mogłaby wydawać wspólnikowi wiążące polecenia. W uproszczeniu, to tak, jakby wspólnik sam był dla siebie pracodawcą.
Wspólnik większościowy pod lupą ZUS
Przy kontrolach umów o pracę, ZUS najczęściej kwestionuje umowy o pracę wspólników większościowych. Pierwszym elementem, który jest sprawdzany podczas takiej kontroli, jest właśnie rozkład udziałów spółki z o.o.
I nie ma tutaj reguły. Spotkałam się z sytuacjami, w których ZUS kwestionował umowy o pracę wspólnika, który posiadał 95%, 80%, 75% udziałów, ale też z takimi, w których ZUS podważył umowę o pracę wspólnika, który posiadał 50% udziałów.
Jak bronić się w sprawie, w której ZUS zakwestionował umowę o pracę wspólnika spółki z o.o.?
Zachęcam do tego, żeby solidną argumentację przygotować już na etapie kontroli ZUSu i składania wyjaśnień. Dlaczego? Ponieważ niejednokrotnie miałam już sytuacje, w których dobrze przygotowane wyjaśnienia zamykały sprawę na etapie wyjaśnień – ZUS kończył sprawę pozytywnie dla Klientów, odstępując od podważenia umowy o pracę.
Argumentację, która powinna znaleźć się w wyjaśnieniach, czy też w odwołaniu od decyzji ZUS kwestionującej umowę o pracę wspólnika spółki z o.o., należy dostosować do konkretnej sprawy.
Należy przeanalizować m.in.:
- Rozkład udziałów w spółce z o.o.
- Skład zarządu spółki
- Relacje pomiędzy poszczególnymi wspólnikami oraz relacje między wspólnikami a członkami zarządu
- Dowody, które będą potwierdzać świadczenie pracy przez wspólnika
- Okoliczności, w jakich doszło do zawarcia umowy
Czy warto odwoływać się od decyzji ZUS podważającej umowę o pracę wspólnika większościowego?
Zdecydowanie tak. Dobrze poprowadzony proces i dobra argumentacja dają bardzo duże szanse na powodzenie i wygranie sprawy.
Stawka w tych sprawach jest wysoka – podważenie umowy o pracę ma bowiem wpływ m.in. na składki, które zostały dotychczas uiszczone oraz świadczenia pobrane z ZUSu – np. chorobowe, czy zasiłek macierzyński.
Zalecam również, żeby przed podpisaniem z własną spółką umowy o pracę, skonsultować się z prawnikiem, który doradzi na co zwrócić uwagę i jak ukształtować stosunek pracy.
W sprawach dotyczących ZUS zapraszam do kontaktu z kancelarią pod numerem telefonu 661 388 756 lub mailowo: biuro@zabickaluszcz.pl.
